Sợi tơ nhện không lấp lánh như sao trời khi dệt thành vải, và nó cũng bốc cháy như bao chất liệu khác. Nhưng, một tấm vải đúng là cần cả triệu con nhện để dệt nên. Và nó cũng sở hữu những tố chất thượng thặng như: đông ấm hạ mát, nhẹ tênh, bền bỉ như thép.

Chẳng vì vậy lụa tơ nhện là một chất liệu truyền kỳ trong ngành thời trang.

Quá trình dệt tơ lấy lụa thiên nhiên

Từ lâu, con người đã biết đến những tính chất cao cấp của lụa tơ nhện. Tơ nhện có tính chất đặc biệt bền chắc nhưng lại rất nhẹ và đàn hồi. Nhưng sản xuất hàng loạt vải tơ nhện không phải điều dễ dàng. Khi ở cùng nhau, những con nhện có xu hướng ăn thịt đồng loại.

Nhện không sản xuất nhiều tơ như con tằm (bombyx mori) – cần 23,000 con nhện để dệt nên 30g sợi tơ. 

Mỗi cá thể nhện sản sinh ra khoảng 365m sợi tơ vàng. 24 sợi tơ thu được ở mỗi ổ nhện sẽ được xoắn lại thủ công bằng tay, tạo thành 1 sợi tơ duy nhất. Tiếp sau đó, những sợi tơ này lại được xoắn tiếp với 3 sợi làm từ 24 sợi tơ khác - để tạo thành sợi lụa dùng dệt vải.

Trang phục dệt từ sợi tơ nhện thiên nhiên cực hiếm; ví dụ nổi tiếng nhất là một chiếc áo khoác đến từ Madagascar, năm 2009, được trưng bày tại viện bảo tàng Albert & Victoria ở London, Anh.

null Đầm shift dress phom dáng của thập niên 1960 dệt từ sợi lụa tơ nhện tổng hợp. Dự án bắt tay giữa Bolt Threads và bảo tàng Museum of Modern Art (MoMA) New York. 


Khai thác lụa tơ nhện: Giấc mơ của ngành thời trang hiện đại

Vì việc dệt lụa tơ nhện tự nhiên quá khó khăn, các nhà khoa học đã tìm ra cách làm nên nó trong phòng thí nghiệm.

Bắt đầu từ khoảng 20 năm đổ lại, các nhà khoa học đua nhau tìm ra giải pháp sản xuất sợi tơ nhện công nghiệp, qua các startup triệu đô quanh thế giới.

Thay vì ép con nhện nhả tơ để thu hoạch, họ tạo nên những sợi trong phòng thí nghiệm mô phỏng tính năng của sợi tơ nhện thiên nhiên. Giới chuyên môn gọi đó là biomaterial (tạm dịch: chất liệu công nghệ sinh học).

Vì sao biomaterial là tương lai phát triển bền vững?

Để hiểu về lý do ngành thời trang bị mê hoặc vì sợi tơ lụa, trước tiên, chúng ta phải nói về lý do sợi tổng hợp gốc dầu mỏ lên ngôi.

Các loại sợi polyester, acrylic, nylon được ưa chuộng vì chúng cực rẻ, bền, lại có thể dệt đủ kiểu.

Muốn làm vải co dãn cho thời trang thể thao cũng được. Làm đồ ấm mùa lạnh cũng được. Biến hóa thành dệt kim, chất liệu giả da, chiffon xuyên thấu, sợi tổng hợp đa năng hơn bất kỳ sợi thiên nhiên truyền thống nào khác.

null Chiếc áo bào từ sợi lụa tơ nhện Madagascar.


Tuy nhiên, sợi tổng hợp không thân thiện với môi trường. Nó phụ thuộc vào nguồn tài nguyên ngày một cạn kiệt: dầu mỏ. Nó không phân hủy trong thiên nhiên, gây ô nhiễm môi trường. Và vẫn chưa có chất liệu nào có thể thay thế sợi tổng hợp.

Các chuyên gia hy vọng rằng, chất liệu công nghệ sinh học, ví dụ như sợi lụa tơ nhện, có thể giúp thay thế sợi tổng hợp. Vừa có thể phân hủy thiên nhiên như sợi tự nhiên, lại có thể đa dạng hóa như sợi tổng hợp.

Hiện nay, sợi lụa tơ nhện từ các phòng thí nghiệm đã có thể đáp ứng một số nhu cầu của thời trang hiện đại: Làm nên chất nhồi áo bông thay thế lông ngỗng hay polyester, dùng làm bề mặt áo khoác phao, hay làm bông băng y tế thay thế cotton tốn nhiều nước sản xuất.

Theo Bazaar Vietnam