Khoản vay xanh là gì?

Tín dụng (hay khoản vay) xanh được hiểu là việc tổ chức tín dụng cho vay đối với các nhu cầu tiêu dùng, đầu tư, sản xuất kinh doanh mà không gây rủi ro đến môi trường, góp phần bảo vệ hệ sinh thái chung.

Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tín dụng xanh là các dự án được tài trợ vốn đáp ứng các tiêu chí cụ thể đối với 12 lĩnh vực bao gồm:

Nông nghiệp xanh, lâm nghiệp bền vững, công nghiệp xanh, năng lượng tái tạo/năng lượng sạch, tái chế, sử dụng các nguồn tài nguyên, xử lý chất thải và phòng chống ô nhiễm, bảo vệ môi trường thiên nhiên, công trình xây dựng xanh, giao thông bền vững,…

Ngân hàng đang đẩy mạnh “xanh hoá" dòng vốn tín dụng. Ngân hàng đang đẩy mạnh “xanh hoá" dòng vốn tín dụng.

Trong thời gian gần đây, chúng ta đang tập trung mạnh vào năng lượng tái tạo, cụ thể là điện mặt trời và điện gió.

Lực hấp dẫn không thể chối từ từ các khoản vay xanh

Các khoản vay xanh được coi là hướng đi tất yếu của ngành tài chính toàn cầu và ngành Ngân hàng Việt Nam nói riêng.

Tín dụng xanh đem lại những lợi ích rất lớn trong công cuộc bảo vệ môi trường và nhiệm vụ phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân.

null

Tuy nhiên, các khoản vay xanh không chỉ mang lại lợi ích đối với doanh nghiệp thực hiện các dự án phát triển kinh tế mà còn mang lại lợi ích cho chính sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng thông qua việc giảm thiểu các khoản nợ khó đòi.

Tăng cường mức độ ổn định tài chính và bảo vệ danh tiếng trên thị trường, thúc đẩy phát triển bền vững và hiện thực hóa chiến lược tăng trưởng xanh của Việt Nam.

Điểm danh các ngân hàng tham gia

Việc huy động vốn dưới hình thức phát hành trái phiếu xanh và các khoản vay xanh, và tài trợ bằng vốn chủ sở hữu.

Thông qua các đợt chào bán chứng khoán lần đầu tiên ra công chúng (IPO) nhằm vào các dự án xanh, đã tăng từ 5,2 tỷ USD năm 2012 lên 540,6 tỷ USD năm 2021.

Sự tăng trưởng của tài chính xanh toàn cầu cho thấy nỗ lực ngày càng lớn từ các chính phủ và các tập đoàn hướng tới hạn chế phát thải carbon và đạt được các mục tiêu về khí hậu.

Cũng theo dữ liệu nghiên cứu, trái phiếu xanh chiếm 93,1% tổng mức tài chính xanh huy động trên thế giới trong thập kỷ vừa qua.

Cụ thể, năm 2021, phát hành trái phiếu xanh toàn cầu đạt 511,5 tỷ USD, so với mức 2,3 tỷ USD năm 2012.

Trung Quốc và Mỹ lần lượt chiếm 13,6% và 11,6% lượng trái phiếu xanh phát hành từ năm 2012 đến năm 2021, tiếp theo là Pháp và Đức với 10%.

Tỷ trọng tài chính xanh trong thị trường tài chính toàn cầu là khoảng 4% năm 2021, so với khoảng 0,1% năm 2012.

Số lượng IPO liên quan đến các hoạt động đầu tư xanh tăng từ 401 công ty năm 2012 lên 669 công ty vào năm ngoái.

VP Bank - Phát triển bền vững dựa trên khung tín dụng xanh

VPBank đã ban hành Khung Tín dụng Xanh nhằm đưa ra quy trình sử dụng và quản lý nguồn vốn vay xanh để cho vay các dự án đáp ứng tiêu chí xanh.

Tháng 05/2020, VPBank đã chính thức công bố chương trình Tín dụng xanh dành cho các khách hàng thỏa mãn các tiêu chí xanh.

null

Chương trình này được áp dụng cho các khách hàng có nhu cầu vay vốn với mục đích đầu tư cho các kế hoạch, dự án thân thiện với môi trường, có thể kể đến các ngành như:

Năng lượng tái tạo (Renewable Energy); Sản xuất điện hiệu quả và giảm phát thải carbon; Sử dụng năng lượng hiệu quả (Energy Efficiency); Tòa nhà có Chứng chỉ xanh (Green Buildings); Sử dụng nguồn nước hiệu quả (Water Efficiency); Xử lý chất thải; Nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất bền vững; Ngăn chặn và kiểm soát ô nhiễm;…

Để hỗ trợ tăng trưởng danh mục tài sản xanh, VPBank đã lên phương án vay các Khoản vay Xanh.

Các khoản vay này dựa trên khuôn khổ nguyên tắc Tín dụng xanh 2018 (GLP 2018) do Hiệp hội thị trường Tín dụng (Loan Market Association - “LMA”) và Hiệp hội thị trường Tín dụng châu Á Thái Bình Dương (Asia Pacific Loan Market Association - “APLMA”) đồng ban hành.

ADB - Ký khoản vay xanh để phát triển trang trại

Trong năm 2021 vừa qua, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã ký kết một khoản vay xanh trị giá 116 triệu USD để phát triển các dự án điện gió ở Việt Nam.

Dự án sẽ làm tăng công suất điện gió của Việt Nam thêm 30%, giúp đáp ứng nhu cầu về năng lượng đang gia tăng nhanh chóng.

Khoản vay này là một phần của gói tài trợ cho khoản vay xanh cho dự án trị giá 173 triệu USD do ADB thu xếp và hợp vốn với vai trò là bên chủ trì sắp xếp khoản vay và người bảo lãnh chính.

Đây là khoản tài trợ đầu tiên của ADB cho một dự án điện gió ở Việt Nam được chứng nhận bởi Sáng kiến Trái phiếu khí hậu đơn vị quản lý chương trình tiêu chuẩn và chứng nhận trái phiếu khí hậu quốc tế.

Gói tài trợ gồm 35 triệu USD do ADB cấp vốn trực tiếp và 81 triệu USD khoản vay hợp vốn loại B.

Ông Jackie B. Surtani, Trưởng ban Tài trợ cơ sở hạ tầng Đông Á, Đông Nam Á và Thái Bình Dương, Vụ Nghiệp vụ Khu vực tư nhân của ADB nhận định:

“Liên Lập, Phong Huy và Phong Nguyên sẽ bổ sung vào kinh nghiệm dày dặn của ADB trong các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn ở Việt Nam.”

Đồng thời nhấn mạnh cam kết trong việc hỗ trợ Việt Nam hoạch định một tương lai năng lượng sạch.

ADB ký kết khoản vay cho phát triển trang trại điện gió tại Quảng Trị. ADB ký kết khoản vay cho phát triển trang trại điện gió tại Quảng Trị.

Đây là dự án mang tính cột mốc, cho thấy nguồn tài trợ tư nhân có thể được huy động hiệu quả như thế nào để phát triển các dự án điện gió ở châu Á và Thái Bình Dương.

Ông Trịnh Văn Tuấn Chủ tịch Hội đồng Quản trị và Tổng Giám đốc PCC1 chia sẻ:

“Giao dịch này là dự án điện gió đầu tiên của chúng tôi và đây là lần đầu tiên chúng tôi ký kết với các tổ chức tài chính quốc tế và ngân hàng thương mại.”

Vai trò chủ trì của ADB trong việc cấu trúc thỏa thuận thẩm định và sắp xếp hợp vốn khoản vay là rất quan trọng cho sự thành công của giao dịch này.

Dự án sẽ tạo ra điện năng trung bình 422 GWh và tránh phát thải trung bình 162.430 tấn khí CO2 mỗi năm.

Một kế hoạch hành động giới trong khuôn khổ dự án sẽ giúp phụ nữ ở cộng đồng địa phương được tiếp cận hoạt động tập huấn về vận hành và quản lý điện gió.

Nam Á - Tín hiệu tốt từ con dấu màu xanh

Điểm hấp dẫn nhất của các chương trình tín dụng xanh là lãi suất thấp và thường là cố định trong suốt thời gian vay.

Mới đây nhất là thương vụ bắt tay của Nam A Bank và cùng Quỹ hợp tác khí hậu toàn cầu (GCPF), để triển khai chương trình “tín dụng xanh”, cấp vốn cho doanh nghiệp và cá nhân với các dự án được đánh giá là “xanh”.

Theo đó, lãi suất cho vay doanh nghiệp và cá nhân mà Nam A Bank giới thiệu lần này là khoảng 7%/năm cho khoản vay ngắn hạn và 7,5% đối với khoản vay trung dài hạn.

Với chương trình tín dụng xanh, Nam A Bank giải ngân với lãi suất ưu đãi chỉ từ 7%/năm cho khoản vay ngắn hạn và 7,5% đối với khoản vay trung dài hạn. Với chương trình tín dụng xanh, Nam A Bank giải ngân với lãi suất ưu đãi chỉ từ 7%/năm cho khoản vay ngắn hạn và 7,5% đối với khoản vay trung dài hạn.

Tuy nhiên, không chỉ có lãi suất hấp dẫn, điều kiện vay vốn với tín dụng xanh được mở rộng thêm nhiều hơn so với cách hiểu trước kia, theo hướng đa lĩnh vực, đa đối tượng hơn.

Khái niệm “xanh” trước kia thường được hiểu là các dự án liên quan đến môi trường, liên quan nhiều đến việc tài trợ các dự án năng lượng tái tạo, năng lượng sạch.

Các dự án này thường có quy mô lớn, thời gian hoàn vốn lâu, nên ít tổ chức tín dụng mặn mà.

Tuy nhiên, đến thời điểm này, các dự án xanh được hiểu theo nghĩa rộng hơn rất nhiều. Các dự án có quy mô nhỏ ngày nay cũng có thể tiếp cận dòng vốn giá rẻ dễ dàng hơn.

Với doanh nghiệp, các dự án xanh có thể là các dự án sản xuất các sản phẩm thân thiện với môi trường, các khoản vay mua thiết bị tiết kiệm năng lượng, các tòa nhà sử dụng hiệu quả tài nguyên so với truyền thống cũng có thể được xem xét tài trợ vốn giá rẻ.

Trong khi đó, khách hàng cá nhân có thể yêu cầu cấp tín dụng khi mua ô tô điện, ô tô dòng sedan có mức tiêu thụ nhiên liệu dưới 5,44 lít/100km.

Hay như việc mua thiết bị, gia đình có nhãn năng lượng từ 3 sao trở lên, đây là là các sản phẩm thân thiện với môi trường, góp phần tiết kiệm năng lượng.

Lãi suất cũng sẽ hấp dẫn hơn với những khách hàng mua, hay xây nhà dùng năng lượng xanh, sạch.

Tất nhiên, không phải cứ có yếu tố “xanh” là sẽ được duyệt tài trợ, các nhà băng cũng có những tiêu chí nhất định.

Đại diện Nam A Bank cho biết, những người đi vay vốn cũng phải thỏa một số tiêu chí nhất định, chẳng hạn như có lịch sử tín dụng tốt, kinh doanh có lợi nhuận, có kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ xanh tối thiểu 1 năm.

Chữ “xanh" đi cùng với phát triển bền vững

Nhìn chung, cơ hội mang lại dòng vốn giá rẻ cũng đi kèm với thách thức.

Không chỉ chứng minh yếu tố xanh trong dự án, người đi vay còn phải cho thấy được khả năng quản trị và kinh nghiệm của mình.

Điều này cũng đặt ra thách thức chung đối với doanh nghiệp là phải đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và quản trị tốt doanh nghiệp.

Các ngân hàng đang dành sẵn nguồn lực, sẵn sàng móc “hầu bao” khi gặp được đối tượng phù hợp.

Nguồn lực này đến ngày càng nhiều hơn từ các định chế tài chính quốc tế, sẵn lòng tài trợ cho các ngân hàng phù hợp với mục tiêu chung là tiếp sức cho nền kinh tế trở nên “xanh” hơn.

Khơi thông dòng tín dụng chảy vào các lĩnh vực xanh. Khơi thông dòng tín dụng chảy vào các lĩnh vực xanh.

Có thể nói tài trợ vốn “xanh” đang trở thành xu hướng, đặc biệt quan trọng khi vấn đề môi trường, biến đổi khí hậu và sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn đang ngày càng được coi trọng ở các nước đang phát triển như Việt Nam.

Mặc dù ý tưởng ban đầu là nguồn vốn ưu đãi tài trợ cho các dự án, nhưng ý nghĩa “xanh” sẽ lan rộng hơn, mang lại những sản phẩm thân thiện với môi trường, xã hội, hỗ trợ cho mục tiêu tăng trưởng “xanh” mà Chính phủ nào cũng muốn hướng đến.

Phương Trang, Trends Việt Nam